Aan de slag met de bouwstenenvisie
Het artikel samengevat:
We leggen de 7 Bouwstenen uit en beschrijven de aanleiding, het doel en de wettelijke basis voor de visie. Ook geven we tips en tools hoe je intern draagvlak kan creëren en hoe je een plan kan maken om te zorgen dat de Bouwstenenvisie je helpt VTH systematisch te benutten.
Direct naar
Aanleiding en doel
Door het Interprovinciaal Overleg (IPO) is in 2022 de Bouwstenenvisie CE en VTH opgeleverd. Daarin is uitgewerkt op welke wijze omgevingsdiensten in opdracht van een provincie een bijdrage kunnen leveren aan de transitie naar een circulaire economie. Sindsdien is bij provincies en een aantal omgevingsdiensten ervaring opgedaan met het werken met deze bouwstenen. Ervaringen uit de praktijk zijn verwerkt in versie 2.0: concreter, breder toepasbaar en nu ook geschikt voor gemeenten, waterschappen en uitvoerende ministeries. De volledige beleidscyclus is geborgd: van beleid vastleggen tot terugkoppeling vanuit de uitvoering. De herziene Bouwstenenvisie helpt gemeenten, provincies, waterschappen en omgevingsdiensten om VTH concreet in te zetten om te bouwen aan een circulaire economie.
De Bouwstenenvisie helpt je VTH systematisch te benutten. Niet als extra taak, maar als slimmer gebruik van wat je als bevoegd gezag al mag en moet doen.
Door als vergunningverlener of handhaver mee te denken stimuleer je afvalpreventie bij bedrijven of bied je ruimte voor circulaire innovaties binnen bestaande vergunningen. Zo krijg je naast de koplopers ook het peloton en de achterblijvers mee én zorg je voor een gelijk speelveld.
Aan de slag
De visie is er, dit zijn concrete stappen die je kan zetten. De bouwstenenvisie beschrijft wat er nodig is om circulaire economie te verankeren in vergunningverlening, toezicht en handhaving. Deze tools helpen je om dat in je eigen organisatie voor elkaar te krijgen, met o.a. een stappenplan, inzicht in wat het kost, waar dat landt en voorbeeldteksten voor uw bestuurder. Deze tools zijn bedoeld voor opdrachtgevers bij gemeenten, provincies en waterschappen en voor de omgevingsdiensten.
1
Verdiep je
Verdiep je in de bouwstenenvisie, de aanleiding en de doelen die zijn gesteld.
Waarom is de Bouwstenenvisie er gekomen en wat willen we ermee bereiken?
1. Aanleiding & DoelenLees hier de gehele Bouwstenenvisie:
2. BouwstenenvisieBekijk welke wettelijk basis ten grondslag ligt aan elke bouwsteen:
3. Wettelijke basis per bouwsteenVoor wie is deze toolbox?
4. Aan de slag: wie kan wat doen?2
Deel intern en zorg voor draagvlak
Lees hier voorbeelden van diverse bevoegde gezagen en voorbeelden van waar het al gelandt is in regionale afspraken.
Hoe kan je dit onder de aandacht brengen bij de verantwoordelijke bestuurder(s)?
1. Basis voor bestuurdersPak je rol als opdrachtgever. Voorbeelden van opdrachten van provincies aan uitvoeringsinstanties:
2.1 Voorbeeld Provincie Gelderland 2.2 Voorbeeld Provincie Noord-BrabantLees hier wat het betekent voor waterschappen:
3. Waterschappen en de bouwstenenvisieBekijk hier voorbeelden van CE in regionale Uitvoerings – en handhavingstratgieen:
4. UHS voorbeelden circulaire economieWat is hierin de rol van het rijk:
5. Rol van het rijk3
Maak een plan
Opzoek naar inspiratie? Lees hier over de implementatie van koplopers.
Lees hier welke stappen je kan zetten en met welke kosten je rekening moet houden:
1. Stappenplan en kostenBekijk hier de implementatieplannen uit de verschillende regio’s:
2. Voorbeelden uit de regio’sDe praktijk is in ontwikkeling en de toolbox gaat mee in deze ontwikkeling. Hierbij kan jij helpen: laat het weten als je iets hebt ontwikkeld waar anderen wat aan hebben.
Wat staat er in? Zeven bouwstenen concreet uitgelegd
De visie werkt met zeven bouwstenen. Elke bouwsteen heeft een basisniveau (minimum) en een plusniveau (ambitie). In de bestuurlijke afspraken staat het volgende streven: basisniveau voor provincies uiterlijk 2026, waterschappen en rijksdiensten 2028, gemeenten 2030. Onderstaande zijn taken en opdrachten aan jouw organisatie, zoals een provincie, gemeente, waterschap of een omgevingsdienst die je helpen aan de bestuurlijke afspraak te voldoen.
1. CE-verankering in VTH
Verwerk circulaire economie in je VTH-kerntaken. Concreet: gebruik bestaande vergunningen en toezichtsmomenten actief om circulaire eisen te stellen en naleving te borgen.
2. Harmoniseren ‘afval of niet’
Deze bouwsteen creëert – via een landelijk kennisplatform – eenduidigheid in hoe je beoordeelt wanneer iets afval is en wanneer niet. Voorkomt rechtsonzekerheid en ongelijk speelveld tussen bedrijven.
3. Proefnemingen faciliteren
Als uitvoeringsorganisatie zoals een waterschap of omgevingsdienst geef je bedrijven de ruimte om circulaire innovaties te testen binnen de bestaande milieuvergunning. Tijdelijk afwijken van voorschriften is wettelijk mogelijk — benut die ruimte actief. Zo heeft dit in de provincie Gelderland geleidt tot ruimte voor ontwikkeling een speciale centrifuge die luierafval zo scheidt zodat het plastic hergebruikt kan worden in bijvoorbeeld autobumper.
4. Ketentoezicht
Breng afval-, grondstoffen- en productketens in beeld en focus op landelijke samenwerking. Zo kun je gericht interveniëren op de plek in de keten waar het meeste effect te behalen valt.
5. Kennisopbouw CE
Zorg dat vergunningverleners en toezichthouders weten wat circulaire economie inhoudt en hoe ze dat in hun werk toepassen. Structureer die kennisopbouw in de organisatie.
6. Signalering kansen en knelpunten
Koppel ervaringen uit de uitvoeringspraktijk terug naar beleidsmakers. Wat werkt niet in de praktijk? Welke regelgeving knelt? Sluit aan op de big-8-cyclus van je VTH-organisatie.
7. VTH-kennis inzetten voor bedrijven
Gebruik de kennis van je uitvoeringsorganisatie om bedrijven actief te helpen bij de overgang naar circulaire bedrijfsvoering. Niet alleen handhaven, maar ook ondersteunen.
De bouwstenenvisie
Meer weten?
Connect met de Verschilmakers community of deel circulaire voorbeelden op het Verschilmakersplein.
Doe mee