50% minder CO₂ per cardiokatheter: zo bouwt Utrecht aan circulaire zorg
Het artikel samengevat:
Wat als een medisch hulpmiddel niet na één keer gebruiken in de afvalbak belandt, maar meerdere levens krijgt? In de provincie Utrecht wordt circulaire zorg steeds meer praktijk. Door ziekenhuizen, zorginstellingen, bedrijven en overheden met elkaar te verbinden, ontstaan oplossingen die 20–40% kosten besparen en de CO₂-uitstoot tot 50% terugdringen.
Direct naar
Een cardiokatheter die normaal na één behandeling wordt weggegooid, krijgt bij UMC Utrecht gewoon een tweede en zelfs derde leven. Door single-use cardiokatheters slim te herverwerken, dalen de kosten met 20–40% en bespaart het ziekenhuis tot 50% CO₂-uitstoot per cardiokatheter.
En deze ontwikkeling is hard nodig. Want 7% van de Nederlandse CO₂-uitstoot komt uit de zorg. De helft daarvan zit niet in gebouwen of energie, maar simpelweg in spullen. Wegwerpluiers, single-use cardiokatheters, steriel verpakt instrumentarium, medicijnresten in afvalwater: de zorgketen verbruikt materialen op industriële schaal.
Daarom helpt de provincie Utrecht via het consortium Samenwerking versnellen duurzame Ziekenhuiszorg Provincie Utrecht de zorgketen circulair te organiseren. Niet met een beleidsnotitie, maar met twee ketenregisseurs die actief partijen – van ziekenhuizen, zorginstellingen en bedrijven tot logistieke partijen en kennisinstellingen – bij elkaar brengen, subsidies aantrekken en ervoor zorgen dat wat werkt ook echt groter wordt en structureel kan worden doorgevoerd.
In de provincie Utrecht lopen inmiddels ongeveer vijftien circulairezorgprojecten binnen zowel de langdurige zorg als de ziekenhuiszorg, waaronder:
Een cardiokatheter die normaal na één behandeling wordt weggegooid, krijgt bij UMC Utrecht een tweede en zelfs derde leven doordat het single-use instrumentarium door een gespecialiseerd bedrijf wordt herverwerkt. UMCU loopt hierin voorop, in het consortium trekken de ziekenhuizen samen op om zo het aantal herverwerkte producten uit te breiden. Door single-use cardiokatheters slim te herverwerken, dalen de kosten met 20–40% en bespaart het ziekenhuis tot 50% CO₂-uitstoot per cardiokatheter.
Ziekenhuizen in de regio leiden gezamenlijk personeel op voor de centrale sterilisatieafdelingen: de plek waar medisch instrumentarium wordt gereinigd, gedesinfecteerd en waar nodig gesteriliseerd. Door het vergroten van de capaciteit op de centrale sterilisatieafdeling is er minder single-use instrumentarium nodig en meer ruimte voor herbruikbaar instrumentarium.
Stoppen met wegwerpkleding voor ouders op de OK. Dit naar voorbeeld van het Wilhelmina Kinderziekenhuis, onderdeel van het UMC Utrecht.
Ketenregisseurs faciliteren elk kwartaal een overleg met de logistiek managers van de ziekenhuizen over o.a. Specifiek Ziekenhuisafval (SZA). Zo hebben ze samen een SZA-toolkit opgeleverd waarmee op een praktische manier het Specifiek Ziekenhuisafval in de ziekenhuizen kan worden verminderd.
Zo ontstaat meer grip op materiaalgebruik, afvalkosten en hergebruik in de zorgketen.
Zorginstellingen zoals ZorgSpectrum en Humanitas onderzoeken samen met partners uit de hele keten hoe wasbaar incontinentiemateriaal op grotere schaal kan worden toegepast.
De potentiële impact is groot: een praktijkvoorbeeld uit ’s Heeren Loo laat zien dat een cliënt die jaarlijks circa 1.250 incontinentieluiers gebruikt, met wasbaar incontinentiemateriaal kan teruggaan naar ongeveer 13 tot 15 exemplaren per jaar. Van de 1.450 incontinentieluiers die een cliënt per jaar gebruikt, gaan ze terug naar 10 per jaar. Daarnaast merk je ook het effect bij de cliënten zelf: Wasbaar voelt meer als een eigen onderbroek en geeft dus een beter gevoel.
Om andere zorginstellingen te helpen starten, ontwikkelde De Provincie samen met zorginstellingen bovendien een starterskit met keuzehulp voor verschillende typen wasbaar incontinentiemateriaal en praktische handvatten voor invoering binnen de organisatie. Deze starterskit kan je aanvragen bij: geerke.versteeg@provincie-utrecht.nl
De eerste resultaten op de weg naar circulaire zorg in provincie Utrecht zijn dus al zichtbaar, maar de grootste winst ligt in de opschaling die nu in gang wordt gezet.
De provincie Utrecht en vijf grote ziekenhuizen – UMC Utrecht, St. Antonius, Diakonessenhuis, Meander MC en Prinses Máxima Centrum – ondertekenden samen een regionale agenda om samen aan onderwerpen als materiaalgebruik, afval, logistiek, circulair inkopen en medicijnresten in afvalwater te werken en op te schalen.
Daarmee ontstaat een aanpak die niet alleen regionaal effect heeft, maar ook als voorbeeld kan dienen voor andere regio’s in Nederland.
Meer weten?
Connect met de Verschilmakers community of deel circulaire voorbeelden op het Verschilmakersplein.
Doe mee