Circulair materialenplan: nieuwe normen voor een circulaire economie
Het artikel samengevat:
In dit stuk lees je wat de komst van het Circulair Materialenplan (CMP) betekent voor gemeenten en provincies. Met deze verbeterde landelijke kaders verschuift de aandacht van alleen inzameling naar de hele keten: van ontwerp tot verwerking en hergebruik. Het CMP stelt minimumstandaarden voor de verwerking van materiaalstromen zoals gft, textiel, bouwafval en pmd en maakt daarmee zichtbaar wanneer verwerking echt hoogwaardig is.
Minimumstandaarden voor verwerking van materiaalstromen
In 2025 vervangt het Circulair Materialenplan (CMP) het Landelijk Afvalbeheerplan 3 (LAP3). Het CMP stimuleert de overgang naar een volledig circulaire economie in 2050. In LAP3 lag de nadruk op het verminderen van restafval, het verbeteren van afvalscheiding en een efficiënte afvalinzameling.
In het CMP vind je de basiskennis met uitgangspunten voor circulair materiaalgebruik en een helder overzicht van de belangrijkste wet- en regelgeving, van ontwerp en productie tot gebruik en verwerking.
Belangrijker nog: het CMP maakt concreet wat je kunt dóen. Het geeft overheden en bedrijven praktische handvatten om te werken met de vier circulariteitsstrategieën – van slimmer grondstoffengebruik en afvalpreventie tot reparatie en hergebruik. Zo helpt het CMP om beleid en praktijk direct met elkaar te verbinden en vandaag al de eerste stap te zetten.
Het CMP heeft een focus op alle fasen van de materiaalketen, van ontwerp tot verwerking en hergebruik. Daarnaast geeft het minimumstandaarden voor de verwerking van materiaalstromen, zoals gft, textiel, bouwafval en pmd. Als opdrachtgever kun je met het CMP:
- Bepalen wanneer een verwerking als hoogwaardig wordt beschouwd.
- Aangeven welke technieken gewenst zijn voor welke afvalstroom
- Vergunningen verlenen aan afvalverwerkers die voldoen aan deze standaarden en innovatieve methoden toepassen.
Als gemeente en provincie neem je verplicht heldere eisen op in aanbestedingen en contracten met afvalverwerkers. Met gedetailleerde rapportages per afvalstroom toon je aan wat er precies met ingezamelde materialen gebeurt. Het is dus belangrijk om te investeren in kennis en capaciteit voor monitoring en handhaving. En om beleid, inkoop, toezicht en vergunningverlening met elkaar te verbinden voor een goedwerkende regionale circulaire economie. Meer hierover vind je onder het kopje ‘wat is voor u relevant?’ op circulairmaterialenplan.nl
Wat kun je doen?
1
Vraag door aan je afvalverwerker en analyseer verwerkingsstromen
Breng laagwaardige verwerking en verbeterpunten in kaart.
Bespreek vragen als: Wat gebeurt er na inzameling met de gescheiden stromen? Wordt ingezameld textiel verbrand of hergebruikt? Wat gebeurt er met gft of pmd?
2
Stel eisen aan eindverwerking in contracten
Hoewel CMP niet zozeer gaat over circulair inkopen/aanbesteden, kan je eisen stellen aan eindverwerking in contracten. Denk aan minimumpercentages voor hergebruik, bonus-malusregelingen en verplichte rapportages.
Gebruik standaardvoorwaarden. De rijksoverheid heeft modelbepalingen beschikbaar voor verwerkingseisen.Meerdere gemeenten in de Gooi en Vechtstreek stelden bijvoorbeeld een grondstoffenvisie op voor de hoogwaardige verwerking van materiaalstromen.
3
Veranker de CMP-standaarden in je vergunningenbeleid
Denk aan minimumpercentages voor hergebruik, bonus-malusregelingen en verplichte rapportages.
Gebruik standaardvoorwaarden. De rijksoverheid heeft modelbepalingen beschikbaar voor verwerkingseisen.Meerdere gemeenten in de Gooi en Vechtstreek stelden bijvoorbeeld een grondstoffenvisie op voor de hoogwaardige verwerking van materiaalstromen.
4
Gebruik bestaande tools en netwerken
Gebruik tools van het CMP (in ontwerp), zoals de Handreiking grondstoffengebruik en afvalpreventie.
Sluit aan bij netwerken zoals Kennisnetwerk Circulaire Ambachtscentra of het Utrechts Circulair Ambtenarennetwerk.
5
Activeer inwoners om hoogwaardige verwerking te vergroten
Gemeente Noordenveld organiseerde met basisscholen een Textielrace waarbij 6.205 kilo textiel werd ingezameld, gesorteerd door ReShare (Leger des Heils) en opnieuw verspreid via ReShare Stores. Dit vergroot bewustwording en zorgt voor hoogwaardige verwerking van materialen.
In Bronckhorst wordt gft verwerkt tot hoogwaardige compost en groene stroom die inwoners zelf kunnen afnemen.
Meer weten?
- Circulairmaterialenplan.nl
- VANG-HHA-programma voor handreikingen, benchmarks en monitoringstools
- Saving materials, een verkenning van de potentiële bijdrage van duurzaam afval en recyclingbeleid aan broeikasgas-emissiereductie in Nederland
Connect met de Verschilmakers community of deel circulaire voorbeelden op het Verschilmakersplein.
Doe mee