De Omgevingsdienst in transitie: van handhaver naar circulaire sparringpartner
Het artikel samengevat:
Dit artikel laat je zien hoe De Omgevingsdienst jou kan helpen om circulaire initiatieven niet te laten vastlopen, maar juist vooruit te brengen.
Direct naar
Circulair en de Omgevingsdienst
Circulaire projecten lopen vaak vast op regels, vergunningen of onduidelijkheden. De Omgevingsdienst (OD) voert- en handhaaft bestaande wet- en regelgeving uit, en ziet daardoor scherp waar een plan of beleid wringt met de praktijk. Juist die signalen helpen jou om beleid te verbeteren, ruimte te creëren en innovaties sneller vooruit te helpen.
De Omgevingsdienst werkt in opdracht van gemeenten en houdt zich niet alleen bezig met veiligheid en milieu, maar kan ook toezicht houden op hoe bedrijven omgaan met materialen. Toezichthouders treden daarbij steeds vaker op als ‘circulaire sparringpartners’. Ze denken met bedrijven mee over manieren om bijvoorbeeld afvalstromen te beperken of grondstoffen opnieuw te gebruiken. Daarnaast worden zij vaker al in een vroeg stadium van een project betrokken, in plaats van pas te handhaven wanneer alles al is vastgelegd. Op die manier stimuleren zij bedrijven om zich maximaal in te zetten voor hun bijdrage aan een circulaire economie. In hoeverre deze samenwerking daadwerkelijk vorm krijgt, hangt echter af van de specifieke opdracht.
Binnen het VTH-stelsel is de circulaire economie echter complex. Anders dan bij klassieke milieuregels zijn er vaak geen vaste, toetsbare normen; circulaire innovaties vragen juist om maatwerk en juridische ruimte. Vergunningsverleners pionieren daarom per dossier, met interpretaties, experimentbepalingen en een meer adviserende rol. Dit vraagt niet alleen om goede kennisdeling tussen beleid en uitvoering, maar ook om gerichte opleiding en ondersteuning van vergunningverleners.
In deze lijst vind je acties die je als gemeente of provincie kunt nemen.
Wat kan je als decentrale overheid doen?
1
Wijs een vaste CE-contactpersoon aan in beide organisaties.
Één aanspreekpunt (met signaaloverzicht) voorkomt dat signalen verdwijnen. Dit biedt zicht op waar nieuwe circulaire partijen kansen creëren, maar ook waar risico’s ontstaan op illegale opslag, dump of achtergelaten reststromen die uiteindelijk door gemeenten moeten worden opgeruimd.
2
Betrek de omgevingsdienst vroeg als klankbord bij nieuwe circulaire projecten.
Laat initiatiefnemers al in een vroeg stadium afstemmen met de OD. Dat voorkomt vertraging bij vergunningverlening en voorkomt dat plannen moeten worden aangepast als ze al zijn uitgewerkt.
Let op: de OD kan meedenken binnen de wettelijke kaders; voor echte beleidsruimte zijn bestuurlijke keuzes nodig.
3
Ga het gesprek aan over grondstoffengebruik tijdens bedrijfbezoeken.
Stel bijvoorbeeld de vraag: “Gebruikt u secundaire grondstoffen?” of “wat belemmert hergebruik van reststromen?”. Verwerk deze vragen in reguliere bedrijfsbezoeken. Lees hier hoe de OD Noordzeekanaalgebied of OD NL hier op inzet.
4
Stimuleer gezamenlijke kennisontwikkeling.
Investeer in CE-trainingen voor gemeente en provincie. Via Omgevingsdienst NL, de academie, kan je cursussen volgen over afval- versus grondstofwetgeving, levenscyclusanalyses en meer.
Houd het nieuwe platform Afval of niet van de Omgevingsdienst NL in de gaten of neem een kijkje op het kennisnet.
5
Vraag de OD actief mee te denken over experimenteerruimte.
De OD denkt graag mee bij innovatieve initiatieven om te kijken wat er kan binnen de regels. Verken samen of een experimenteerregeling mogelijk is. De provincie Zuid-Holland geeft hiermee tijdelijk ruimte aan 5 circulaire pilot initiatieven.
6
Regionale krachtenbundeling
De Omgevingsdienst kan als verbinder een ondersteunende rol spelen bij regionale krachtenbundeling. 3 jaar geleden wou De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) kennisdeling over circulaire economie in hun regio stimuleren. Vanuit daar is een circulaire agenda gestart, wat een basis creert voor samenwerking.
Meer weten?
Connect met de Verschilmakers community of deel circulaire voorbeelden op het Verschilmakersplein.
Doe mee